By Edith Wright. Original article: Populism: The Two-Headed Serpent, published on April 16th, 2025. Translated into Burmese by Hein Htet Kyaw.

“ဖက်ဆစ်ဝါဒ သည် စစ်ရေး-နည်းပညာဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းတစ်ခုသာ မဟုတ်ပေ။ ဖက်ဆစ်ဝါဒသည် လူမှု-ဒီမိုကရေစီ ၏ တက်ကြွသော ထောက်ခံအားပေးမှုကို အားကိုးသည့် ဘူဇွာလူတန်းစား ၏ တိုက်ခိုက်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လူမှု-ဒီမိုကရေစီသည် ရည်ရွယ်ချက်အရ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၏ အလယ်အလတ်တောင်ပံ ဖြစ်သည်။”
— ဂျိုးဇက် စတာလင်

ဘာနီ ဆန်ဒါစ်၏ ဇာတိမြေဝါဒီ သဘောထားများသည် သတင်းများတွင် ထပ်မံပါဝင်လာသည်။ မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် သမ္မတ ထရမ့် အနေဖြင့် ကောင်းသောအရာ တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ မေးမြန်းသောအခါ၊ ဆန်ဒါစ်သည် လက်ရှိ အစိုးရ (အာဏာရှင်စနစ်ဟု မဆိုနိုင်သော်ငြား) က နယ်စပ်မူဝါဒကို ကိုင်တွယ်ပုံကို ချီးကျူးခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သော မဲဆန္ဒရှင်များ နှစ်သက်သည့် မဟုတ်မမှန်သည့် ပြောဆိုမှုကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုရင်း၊ ဖန်တာနိုင်း (fentanyl) မူးယစ်ဆေးဝါးများသည် အမေရိကန်-မက္ကဆီကို နယ်စပ်မှ နေ့စဉ် ရေကြီးသကဲ့သို့ ဝင်ရောက်နေသည်ဟု ယူဆရခြင်းကို ထရမ့်နှင့် သူ၏လူများသည် ဖိနှိပ်နှိမ်နင်းနေသည်ကို မြင်ရ၍ ဘာနီသည် အတော်ပင် ကျေနပ်နေပုံရသည်။ အပြစ်မဲ့သော၊ အလုပ်ကြိုးစားသော မူးယစ်ဆေးဝါး တင်သွင်းသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဖောက်သည်များကို အစိုးရက ဒုက္ခပေးနေသည်ကို မကျေနပ်နိုင်သေးဘဲ၊ သူသည် “တရားမဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး” ကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဆက်လက် ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် နှင်ထုတ်မှုများကို အမည်ခံ ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း၊ တရားမဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကို နှိမ်နင်းခြင်းအား တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာသူများကို နှင်ထုတ်ခြင်းနှင့် မည်သို့ ခွဲခြားနိုင်မည်ကို မြင်ရန် ခက်ခဲပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင်၊ နိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဥပဒေကို မချိုးဖောက်ခဲ့ကြသော လူသန်းပေါင်းများစွာကို နှင်ထုတ်ရန် သို့မဟုတ် စုစည်းထားရာ စခန်းများတွင် ချုပ်နှောင်ထားရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်ကို ရင်ဆိုင်ရာ၌ မည်သူမျှ စကားလုံးများကို ဝန်လေးနေသင့်သည် မဟုတ်ပေ။ ဤ မျိုးနွယ်စု သန့်စင်ရေး မူဝါဒကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဥပဒေအရ ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိဘဲ၊ တရားရုံးများ၏ ကန့်ကွက်မှုများကိုပင် ဆန့်ကျင်၍ ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာနေပါသည်။ မည်သည့် အစိုးရမျှ မချိုးဖောက်နိုင်သော အကြွင်းမဲ့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခွင့် လွတ်လပ်မှု အပါအဝင် လူတိုင်းတွင် အခွင့်အရေးများ ရှိကြောင်းကို သက်ကြီးရွယ်အို ဆန်ဒါစ်အား တစ်စုံတစ်ယောက်က သွားရောက်ပြောပြသင့်သည် မဟုတ်ပါလား။

ခေတ်ပြိုင် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးတွင် အထင်ရှားဆုံးဟုဆိုရမည့် လက်ဝဲဝါဒီဟုဆိုသူတစ်ဦးက ဤမျှ အစွန်းရောက်လက်ယာဝါဒီ၏ မူဝါဒများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထောက်ခံနေခြင်းမှာ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အံ့ဩစရာ မဟုတ်ပေ။ ဆန်ဒါစ်သည် သူ၏ သဘောထား ခိုင်မာမှုကြောင့် လူသိများပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက ပွင့်လင်းသော နယ်နိမိတ်မျာ ကို “ကော့ခ် ညီအစ်ကိုများ၏ အဆိုပြုချက်” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့ဖူးသည်။ ဇူလိုင်လတွင်လည်း လက်ဝဲနှင့် လက်ယာ နှစ်ဖက်စလုံးမှ မှတ်ချက်ပေးသူများ၏ သံပြိုင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ H1-B ဗီဇာများ (ပြဿနာကို ပွင့်လင်းနယ်နိမိတ်များဆီသို့ ဦးတည်မှသာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ကိစ္စ) ရှိနေခြင်းကြောင့် ထိတ်လန့်တကြားဖြစ်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ကြည့်ပါက၊ ဘာနီသည် လွတ်လပ်မှု၊ တရားမျှတမှုနှင့် ဥပဒေ၏ အုပ်စိုးမှု ကဲ့သို့သော အယူအဆများ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် လူကြိုက်များရေးဝါဒီ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးအဖြစ် အမြဲရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ကို ဘုရင်စနစ်နှင့် ဆင်တူသော အမိန့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည့် အကြီးစား၊ ထိပ်တန်းမှ အောက်သို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို အတင်းအကျပ် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် တုတ်ချောင်းအဖြစ် ရှုမြင်သည့် နိုင်ငံရေးကိုသာ သူက နှစ်သက်သည်။ သူသည် စစ်မှန်သော သာတူညီမျှရေး စိတ်ဓာတ်ကင်းမဲ့သည့် ပုံစံဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းသော၊ ဒေသဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများအတွက် တစ်သက်တာလုံး အသနားခံခဲ့သည်။ သူသည် ကျွန်ုပ်တို့ ယခုလက်ရှိမှသာ မြင်နိုင်သည့် ပုံစံများဖြင့် စုပေါင်း အသိစိတ်ကို အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။

လူကြိုက်များရေးဝါဒ လက်ဝဲသည် ဖက်ဆစ်ဝါဒ ပေါ်ထွန်းလာမှုကို အလှည့်တိုင်းတွင် အထောက်အကူပြုခဲ့သည်ဟုဆိုရမည်။ အမေရိကန်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လစာတစ်လစာဖြင့် တစ်လပြီးတစ်လ နေထိုင်နေရသော ဆင်းရဲသားများ မဟုတ်ကြပေ။ တိုးတက်ရေးသမား အုပ်စုများ၏ အယူအဆနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ ယခု ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမီအချိန်အထိ ပုံမှန် မဲဆန္ဒရှင်သည် အမှန်တကယ်တွင် အဆင်ပြေနေခဲ့သည်– အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း နည်းပါးခဲ့သည်၊ လစာနှုန်းထားများမှာ သမိုင်းတွင် မြင့်မားခဲ့သည်၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုမှာ ထိန်းချုပ်နိုင်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့သည်နှင့် ထိုအချိန်က စီးပွားရေး ကျဆင်းမည့် လက္ခဏာ မရှိခဲ့ပေ။ လူနည်းစုတစ်စုသည် အရေးမပါဟု မဆိုနိုင်သော စီးပွားရေး ဖိအားများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့်တိုင်၊ သင့်လျော်သော တုံ့ပြန်မှုမှာ ထိန်းချုပ်မှုမဲ့နေသည်ဟု ဝန်ခံရမည့် လူနေမှုစရိတ် အခြေအနေကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အိမ်ရာဈေးကွက်များကို လစ်ဘရယ်ပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေးဘက်သို့ ဦးတည်ခြင်းနှင့် စားသုံးကုန်များ၏ ဈေးနှုန်းကို မြင့်တက်စေသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ဖယ်ရှားခြင်း—ဤအစီအမံများ အားလုံးကို ဆန်ဒါစ်၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးက ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွစေမည့် တိုးတက်ရေး မူဝါဒများကို တွန်းအားပေးခဲ့ကာ လူများကို ဆင်းရဲသည်ဟု ယုံကြည်လာအောင် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင်၊ ထရမ့်သည်လည်း အများအားဖြင့် စိတ်ကူးယဉ်မျှသာဖြစ်သည့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၏ အမှတ်ရမှုများကို အရင်းပြု၍ သမ္မတအိမ်ဖြူကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။

လူကြိုက်များရေး လက်ဝဲ၏ ဆောင်ပုဒ်များတွင် အပေါ်ယံအားဖြင့် လက်ဝဲဝါဒီများ၏ စကားများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သော အမှန်တရား အချို့ ရှိသော်လည်း၊ ဤလှုပ်ရှားမှု၏ အနှစ်သာရမရှိသော လေယူလေသိမ်းသည် စီးပွားရေးမညီမျှမှုကဲ့သို့သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လူကြိုက်များရေး လှုံ့ဆော်မှုများ အတွက် အသုံးချနိုင်သောကြောင့် ဤအချက်သည် အန္တရာယ်ရှိစေပါသည်။ အရင်းရှင် လူတန်းစားခွဲခြားမှု ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို ထိရောက်စွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်စွမ်း မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာကို တိကျစွာ လေ့လာနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းတို့က လက်ယာဝါဒီများ၏ စွဲဆောင်မှုကို ရှောင်ရှားရန် လိုအပ်သော ခိုင်မာသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ သို့မဟုတ် ခံနိုင်ရည်မရှိသော မရေမရာသည့် ညီမျှရေးဝါဒသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤလူကြိုက်များရေး ဖောက်ပြန်မှုသည် ရှုပ်ထွေးသော၊ ဖက်ဆစ်ဆန်သည့် အထက်တန်းလွှာ-ဆန့်ကျင်ရေး ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရာ၊ ယင်းက အစိုးရအသစ် (သို့မဟုတ် အာဏာရှင်စနစ်) အား ၎င်း၏ စွမ်းအားအပြည့်သို့ သွားရာလမ်း၌ ကြားခံနေသည့် မည်သည့် အဖွဲ့အစည်းကိုမဆို တရားဝင်မှု မရှိကြောင်း သတ်မှတ်ရန်အတွက် ဝါဒဖြန့်နေရာကို ပေးအပ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

လက်ဝဲလူကြိုက်များရေးဝါဒသည် ၎င်း၏ လက်ယာဝါဒီ ဆွေမျိုးကဲ့သို့ပင် အနှစ်သာရ ကင်းမဲ့သူများကို ဆွဲဆောင်သည်။ ကောင်းမွန်သော မူဝါဒများသည် ကားနောက်ဆွဲစာ တစ်ခုတွင် မပါဝင်နိုင်ပေ။ “အားလုံးအတွက် ဆေးကုသမှု”၊ “ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အသစ်” နှင့် “ချမ်းသာသူများကို အခွန်ကောက်” စသည်တို့အားလုံးသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်များအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ပိုမိုနားလည်နိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပိုမိုထိရောက်သော လစ်ဘရယ်ဖြေရှင်းနည်းများကို ကွယ်ဝှက်ထားသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ကောက်ကျစ်လှည့်ဖြားခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ ဤပိုမိုထိရောက်သော ဖြေရှင်းနည်းများသည် နိုင်ငံသားရေးရာကို နားမလည်သော အမေရိကန်လူထုအတွက် မကြာခဏဆိုသလို ဆွဲဆောင်မှုမရှိပေ။ တစ်ဖက်တွင်မူ အစိုးရသည် ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းစွာ ဥပဒေဖြင့် ဖျက်သိမ်းနိုင်သည်၊ ဖျက်သိမ်းသင့်သည်ဟူသော အယူအဆသည် နားလည်ရန် လွယ်ကူပြီး မဲပေးရန်အတွက် အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤအကြောင်းကြောင့် မူဝါဒများ၏ ထိရောက်မှုထက် နိုင်ငံရေးဆောင်ပုဒ်များအဖြစ် ၎င်းတို့၏ အလားအလာအပေါ် အခြေခံ၍ မူဝါဒများကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဓလေ့သစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေသည် အိုဘားမားလက်ထက်မှစ၍ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘာနီ ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ကျေးဇူးတင်ရမည် ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေး ပုံရိပ်တစ်ခုလုံးသည် ဤရိုးရှင်းသော ဆောင်ပုဒ်များဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်သည့် နိုင်ငံရေးပုံစံကို လက်ခံကျင့်သုံးလာသောအခါ ယင်းကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သော ဖက်ဆစ်ဝါဒီများကသာ အသာစီး ရသွားတတ်ကြသည်။ အစိုးရက လူထု၏ (အစစ်အမှန်ဖြစ်စေ၊ စိတ်ကူးယဉ်ဖြစ်စေ) ပြဿနာများကို မှော်အတတ်ဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆထက် အများပြည်သူ မနှစ်သက်သူများကို အပြစ်ပေးခြင်းဖြင့် ထိုပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆကသာ အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့သော လူအစုအဝေးအတွက် ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိသည်။ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်လာသောအခါ ဆန်ဒါစ်သည် ထိုသဘောတရားကို အခြေခံအားဖြင့် ထောက်ခံနေသည်။ ဤအခြေအနေသည် မတော်တဆ ဖြစ်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ထရမ့်သည် တကယ်တမ်း မဖြစ်ခဲ့သော အမေရိကန် သတ်ဖြတ်မှုများကို ပုံဖော်ပြောဆိုခြင်းအားဖြင့် တိုးတက်ရေးသမားများက ခေတ်စားအောင် ကူညီပေးခဲ့သော အတွေးအခေါ်ပုံစံ၊ ဟောပြောဟန်နှင့် မူဝါဒချမှတ်မှု၏ ယုတ္တိတန်သော နိဂုံးချုပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤ၏ ဆိုးရွားသော အကျိုးဆက်များကို သမိုင်းက ဖော်ပြပေးလိမ့်မည်ဟု ဆိုပါသည်။

ဘာနီသည် နိုင်ငံရေး တော်လှန်ရေးကို အစပျိုးခဲ့သည် မဟုတ်ဘဲ၊ သူသည် မြို့ရိုးတစ်ခုကို တည်ဆောက်ရာတွင်သာ အထောက်အကူပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

C4SS relies entirely on donations. If you want to see more translations like this, please consider supporting us. Click here to see how